بازار جهانی غذای حلال امروز به یکی از سریعترین صنایع در حال رشد جهان تبدیل شده و دبی با زیرساختهای لجستیکی و موقعیت استراتژیک، جایگاهی محوری در این تجارت یافته است. در این میان پرسش مهم برای تولیدکنندگان ایرانی این است که چگونه میتوانند از این فرصت تاریخی بهرهبرداری کنند؟
به گزارش درنا ریپورت، صنعت غذای حلال که در گذشته تنها بهعنوان بخشی از الزامات مذهبی شناخته میشد، امروز به یک برند بینالمللی بدل شده است. بسیاری از مصرفکنندگان غیرمسلمان نیز به دلیل استانداردهای سختگیرانه بهداشتی و کیفی، به سمت محصولات حلال جذب شدهاند.
بر اساس آخرین گزارش «وضعیت جهانی اقتصاد اسلامی» منتشرشده توسط مؤسسه «Dinar Standard»، ارزش بازار جهانی غذای حلال در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱.۵ تریلیون دلار رسیده است و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۸ به حدود دو تریلیون دلار برسد. در این میان، دبی با توجه به موقعیت ژئوپلیتیک، سیاستهای حمایتی و امکانات لجستیکی پیشرفته، نقش کلیدی در زنجیره تأمین جهانی غذای حلال ایفا میکند.
دبی؛ قلب تپنده تجارت غذایی حلال
موقعیت جغرافیایی دبی و برخورداری از زیرساختهای حملونقل و لجستیک، این شهر را به نقطهای کلیدی در تجارت جهانی غذای حلال بدل کرده است. بندر «جبلعلی»، بهعنوان یکی از بزرگترین بنادر کانتینری جهان و فرودگاه بینالمللی دبی که از پیشرفتهترین مراکز بار هوایی محسوب میشود، نقش بیبدیلی در تسهیل صادرات و واردات محصولات غذایی دارند.
به گزارش «امارات نیوز»، حجم بازار محصولات غذایی حلال در امارات در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۲۰ میلیارد درهم – معادل حدود ۵.۵ میلیارد دلار – رسیده است. این رقم نشاندهنده رشد مصرف داخلی از یک سو و تثبیت جایگاه دبی به عنوان مرکز صادرات مجدد به بازارهای اسلامی و حتی کشورهای اروپایی است.
فرصتهای رو به رشد بازار غذایی حلال در دبی
روند مصرف جهانی نشان میدهد که بازار غذای حلال دیگر محدود به کشورهای مسلمان نیست. گزارش «Bloomberg Intelligence» در این خصوص نشان میدهد که نزدیک به یکسوم مصرفکنندگان غیرمسلمان اروپایی نیز به دلیل سلامت و کیفیت، به خرید محصولات حلال تمایل دارند. این موضوع دبی را به پلی میان تولیدکنندگان آسیایی و بازارهای غربی بدل کرده است.
علاوه بر این، تغییر الگوهای مصرف در امارات نیز چشمگیر است. جوانان اماراتی و گردشگران مسلمان به دنبال محصولاتی هستند که علاوه بر حلال بودن، برچسبهای سلامتمحور نظیر ارگانیک یا فاقد گلوتن نیز داشته باشند. در این راستا ترکیب مواد غذایی «حلال» و «سلامت» در حال تبدیل شدن به یکی از جریانهای اصلی بازار است.
نقش گردشگری نیز در این میان انکارناپذیر است. به گزارش «Crescent Rating» دبی در صدر رتبهبندی شاخص سفر اسلامی قرار دارد و سالانه میلیونها گردشگر مسلمان به این شهر سفر میکنند. حضور چنین جمعیتی به معنای رشد تقاضا برای رستورانها، سوپرمارکتها و هتلهایی است که نیاز به تأمین مداوم محصولات غذایی حلال دارند. در نتیجه، این شهر نهتنها مصرفکننده بلکه محرک اصلی واردات و تجارت مجدد مواد غذایی حلال است.
جایگاه ایران در معادله بازار دبی
ایران به واسطه ظرفیتهای گسترده کشاورزی و صنایع غذایی، میتواند سهم مهمی در بازار دبی داشته باشد. بر اساس گزارش اتاق بازرگانی ایران و امارات، صادرات مواد غذایی ایران به امارات در سال ۲۰۲۳ بیش از ۱.۲ میلیارد دلار بوده است که بخش بزرگی از آن شامل محصولات دارای گواهی حلال بوده است. با این حال، چالشهایی مانند تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای تجارت آزاد، استانداردسازی بینالمللی، بستهبندی مدرن و بازاریابی حرفهای مانع از حضور پررنگتر ایران در این بازار میشود.
از سوی دیگر بسیاری از تولیدکنندگان ایرانی هنوز موفق به دریافت گواهیهای بینالمللی معتبر حلال، نظیر «ESMA» در امارات یا «JAKIM» در مالزی نشدهاند و این موضوع باعث میشود ورود به بازارهای رسمی و رقابتی دبی با دشواری مواجه شود.
سیاستهای امارات و جذابیت برای سرمایهگذاران
امارات متحده عربی طی سالهای اخیر استراتژی جامعی برای تبدیلشدن به قطب جهانی اقتصاد حلال تدوین کرده است. آنگونه که «Fitch Ratings» گزارش کرده دولت امارات با کاهش تعرفههای وارداتی برای محصولات حلال، ایجاد نهادهای نظارتی و اعطای تسهیلات به استارتاپهای غذایی، فضایی جذاب برای سرمایهگذاران خارجی فراهم کرده است.
همین سیاستها موجب شده برندهای بزرگی همچون «Nestlé» و «BRF» سرمایهگذاریهای قابلتوجهی در دبی انجام دهند. «Financial Times» ورود این غولهای غذایی به بازار دبی را نشاندهنده جذابیت اقتصادی این شهر میداند و معتقد است این جذابیت رقابت میان تولیدکنندگان را شدیدتر کرده است.
چالشها و ریسکها
با وجود فرصتهای فراوان و جذابیت زیاد، تجارت مواد غذایی حلال در دبی خالی از ریسک و چالش نیست. رقابت شدید با برندهای ترکیهای، مالزیایی و برزیلی باعث شده دستیابی به سهم بازار برای شرکتها و برندهای تازهوارد دشوار باشد. علاوه بر این، استانداردهای سختگیرانهای که توسط نهادهای دبی اعمال میشود، فرایند ورود محصولات به این بازار را طولانیتر و پرهزینهتر میکند.
برای دریافت مجوز «حلال»، هر محصول باید چندین مرحله تأییدیه شرعی و بهداشتی را پشت سر بگذارد که برای شرکتهای تازهکار هزینهبر است. در کنار این موارد، موانع تحریمی، نوسانات ارزی و افزایش هزینههای لجستیک نیز میتواند بر سودآوری صادرات به دبی اثر بگذارد.
چشمانداز آینده و فرصتهای ایران
با وجود موانع، چشمانداز بازار دبی روشن است. بر اساس گزارش «Salaam Gateway»، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰، امارات به یکی از سه مرکز اصلی تجارت غذای حلال در سطح جهان تبدیل شود. ترکیب رشد گردشگری، گسترش تجارت الکترونیک و سرمایهگذاری در فناوریهای نوین مانند بلاکچین برای ردیابی زنجیره حلال، تصویری روشن از آینده این بازار ارائه میدهد.
برای تولیدکنندگان ایرانی با وجود تمامی موانع و مشکلات این شرایط همچنان یک فرصت استثنایی ایجاد میکند. نزدیکی فرهنگی و جغرافیایی، هزینه حمل پایینتر نسبت به رقبا و ظرفیتهای گسترده تولید، برگهای برندهای هستند که میتوانند ایران را به یکی از بازیگران جدی این بازار بدل کنند.
برای تحقق این هدف، تولیدکنندگان ایرانی باید تمرکز بیشتری بر کسب استانداردهای بینالمللی، ارتقای بستهبندی و بازاریابی برند داشته باشند. همچنین ایجاد سرمایهگذاریهای مشترک با شرکتهای اماراتی در حوزه بستهبندی یا توزیع میتواند راهی برای عبور از موانع قانونی و رقابتی باشد، چراکه امروزه مواد غذایی حلال دیگر یک گزینه اختیاری برای تولیدکنندگان نیست، بلکه یک الزام برای حضور در بازار جهانی غذا محسوب میشود.
در مجموع میتوان گفت دبی با زیرساختهای پیشرفته، سیاستهای حمایتی و موقعیت استراتژیک خود، به کانون تجارت جهانی غذای حلال تبدیل شده است. این شهر نهتنها پاسخگوی تقاضای داخلی و گردشگری است، بلکه بهعنوان مرکز صادرات مجدد به بازارهای اروپا و آفریقا عمل میکند.
برای ایران نیز که از ظرفیتهای عظیم تولیدی برخوردار است، این بازار میتواند سکوی پرتابی به اقتصاد جهانی غذا باشد، اما شرط موفقیت، امکان تجارت آزاد و بدون واسطه بینالمللی، توجه به استانداردهای بینالمللی، نوآوری در محصولات و ایجاد شراکتهای راهبردی است. فرصت دبی همچنان باز است، اما تنها کشورهایی خواهند توانست از آن بهرهمند شوند که با رویکردی حرفهای وارد میدان شوند.
انتهای پیام/
