استارگیت؛ گام بلند امارات به‌سوی حاکمیت هوش مصنوعی خاورمیانه

در حالی که رقابت جهانی بر سر تسلط بر هوش مصنوعی (AI) به اوج خود رسیده، امارات متحده عربی راه‌اندازی پروژه‌ استارگیت را کلید زده؛ گامی بلند به‌سوی تبدیل‌شدن این کشور کوچک حاشیه خلیج‌فارس به هاب جهانی هوش مصنوعی.

به گزارش درنا ریپورت، این پروژه که به‌عنوان اولین استقرار بین‌المللی دیتاسنتر هوش مصنوعی شرکت «OpenAI» شناخته می‌شود، نه‌تنها نمادی از همکاری استراتژیک میان ابوظبی و واشنگتن است، بلکه می‌تواند معادلات ژئوپلیتیک فناوری را دگرگون کند.

با سرمایه‌گذاری‌های کلان و مشارکت غول‌های فناوری، استارگیت امارات را به‌عنوان «زیرساخت ملی هوش مصنوعی» تثبیت می‌کند و وعده نوآوری در بخش‌های کلیدی اقتصاد را می‌دهد. در این گزارش ضمن بررسی جزئیات این طرح به بررسی پیامدهای ایجاد استارگیت بر اقتصاد امارات و منطقه خواهیم پرداخت.

تولد یک اتحاد استراتژیک

به گزارش وب‌سایت رسمی «OpenAI»، پروژه استارگیت امارات در ماه می ۲۰۲۵ برابر با اردیبهشت ۱۴۰۴ اعلام شد و به‌عنوان اولین همکاری شرکت «OpenAI» با کشورها در غالب کلان‌پروژه «OpenAI for Countries» معرفی گردید. این ابتکار در حضور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، و شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، رونمایی شد و بر پایه چارچوب شتاب‌دهنده هوش مصنوعی مشترک ایالات متحده و امارات بنا نهاده شد.

بر اساس اعلام شرکت «G42» که به‌عنوان شریک اماراتی نقش کلیدی در ساخت «استارگیت» ایفا می‌کند، این پروژه بخشی از پردیس هوش مصنوعی مشترک امارات – ایالات متحده در ابوظبی است که ۱۰ مایل مربع مساحت دارد و شامل یک پارک علمی برای توسعه استعدادها و نوآوری پایدار می‌شود.

این پروژه در ادامه روند سرمایه‌گذاری ۱۴۰۰ میلیارد دلاری امارات در زیرساخت‌های دیجیتال ایالات متحده است که در ژانویه ۲۰۲۵ وعده داده شد و هدف آن حفظ رهبری فناوری آمریکا در برابر رقبایی مانند چین است. در این راستا سم آلتمن، مدیرعامل شرکت «OpenAI»، در بیانیه‌ای تأکید کرد: «استارگیت امارات نقطه عطفی در شبکه هوش مصنوعی توزیع‌شده و دموکراتیک جهانی است که می‌تواند تا نیمی از جمعیت جهان را تحت پوشش قرار دهد».

شرکا و مشخصات فنی: ترکیبی از نوآوری و امنیت

به گزارش «رویترز»، پروژه استارگیت توسط کنسرسیومی از غول‌های فناوری هدایت می‌شود که شامل «OpenAI» به‌عنوان اپراتور اصلی، «G42» به‌عنوان سازنده کلاستر، «Oracle» تحت عنوان همکاری عملیاتی، «NVIDIA» به‌عنوان تأمین‌کننده سیستم‌های Grace Blackwell GB300 برای محاسبات قدرتمند، «Cisco» به‌عنوان تأمین‌کننده شبکه‌های امن و آماده هوش مصنوعی و سرمایه‌گذاری شرکت ژاپنی «SoftBank Group» است.

لری الیسون، رئیس و مدیر فناوری «Oracle»، این همکاری را ادغام ابر بهینه‌شده هوش مصنوعی با زیرساخت حاکمیتی توصیف کرد و جینسن هوانگ، مدیرعامل «NVIDIA»، آن را «سوختی برای رشد اقتصادی آینده امارات» نامید.

از نظر فنی، استارگیت یک کلاستر محاسباتی ۱ گیگاواتی (GW) است که در پردیس ۵ گیگاواتی ابوظبی مستقر می‌شود و ظرفیت محاسباتی در شعاع ۲۰۰۰ مایلی که شامل خاورمیانه، آفریقا و بخش‌هایی از آسیا می‌شود را فراهم می‌کند. به نقل از «G42»، این کلاستر با منابع انرژی هسته‌ای، خورشیدی و گاز طبیعی تغذیه می‌شود تا انتشار کربن را به حداقل برساند و از حداقل تأخیر (low-latency inferencing) برای مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی پشتیبانی می‌کند. امارات همچنین اولین کشوری خواهد بود که دسترسی ملی به «ChatGPT» را فراهم می‌کند. اتفاقی که نوآوری در بخش‌های دولتی، انرژی، بهداشت، آموزش و حمل‌ونقل را تسریع می‌بخشد.

سرمایه‌گذاری کل پروژه، بخشی از توافق چندمیلیارد دلاری است که «MGX» به‌عنوان بازوی سرمایه‌گذاری فناوری امارات در آن نقش دارد و شامل سرمایه‌گذاری متقابل در پروژه استارگیت ایالات متحده در تگزاس نیز می‌شود. چاک رابینز، مدیرعامل «Cisco»، بر تعهد به سرمایه‌داری مسئولانه و توسعه هوش مصنوعی امن تأکید کرد.

پیشرفت ساخت و جدول زمانی: از ۲۰۲۶ به‌سوی مقیاس جهانی

به گزارش «رویترز»، اولین فاز ۲۰۰ مگاواتی پردیس استارگیت سال آینده آنلاین خواهد شد و کلاستر کامل ۱ گیگاواتی تا پایان همان سال به بهره‌برداری می‌رسد. در این راستا طالب القیسی، مدیر امور جهانی «G42»، در کنفرانسی در حاشیه نمایشگاه «GITEX» دبی اعلام کرد که طراحی، مهندسی و ساخت مدنی پروژه طبق برنامه پیش می‌رود.

آن‌گونه که «G42» اعلام کرده فازهای بعدی این پروژه شامل گسترش به ۴ گیگاوات اضافی با همکاری غول‌های زیرساخت ابری آمریکایی است و در این راستا شرکت «Cerebras Systems» نیز در حال مذاکره برای استقرار زیرساخت‌های هوش مصنوعی است. پنگ شیائو، مدیرعامل «G42»، این پیشرفت را «گامی به سوی نوآوری مسئولانه جهانی» خواند. با این حال، مذاکرات برای فازهای بعدی همچنان ادامه دارد و وابسته به مجوزهای صادراتی ایالات متحده است.

تأثیر اقتصادی و استراتژیک: قطبی برای خاورمیانه

آن‌گونه که مجمع جهانی اقتصاد در گزارشی اعلام کرده، استارگیت نه‌تنها یک دیتاسنتر، بلکه زیرساختی ملی است که حاکمیت هوش مصنوعی امارات را تضمین می‌کند و می‌تواند تولید ناخالص داخلی را از طریق نوآوری در صنایع کلیدی افزایش دهد.

به نقل از «CSIS»، این پروژه بخشی از جاه‌طلبی‌های ۱۴۰۰ میلیارد دلاری امارات برای سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی است که هزاران شغل ایجاد کرده و اقتصاد نفتی را به سمت فناوری سوق می‌دهد.

این پروژه از منظر ژئوپلیتیک نیز حائز اهمیت است. به‌گونه‌ای که «South China Morning Post» تحلیل کرده که این اتحاد میان ایالات متحده و امارات می‌تواند برنامه‌های رهبری هوش مصنوعی چین را خنثی کند و امارات را به‌عنوان پلی میان غرب و شرق تثبیت نماید. تحلیل‌گران پیش‌بینی می‌کنند که استارگیت تا ۲۰۳۰، میلیاردها دلار به اقتصاد امارات تزریق کند و استعدادهای جهانی را جذب نماید، در حالی که دسترسی به مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی را برای نیمی از جمعیت جهان فراهم می‌آورد.

چالش‌ها: امنیت و ژئوپلیتیک در کانون توجه

از سوی دیگر این پروژه با چالش‌های امنیتی نیز روبه‌روست. آن‌گونه که «Tech in Asia» و «Seeking Alpha» مطرح کرده‌اند ایالات متحده نگرانی‌هایی در مورد روابط گذشته شرکت «G42» با چین که تأخیر در اعطای مجوزهای صادراتی را به همراه داشته است.

علی‌رغم پیشرفت‌های سریع این پروژه، محدودیت‌های تأمین تراشه و مسائل سایبری می‌تواند زمان‌بندی اجرای این پروژه را مختل کند. شرکت «G42» برای رفع این نگرانی‌ها، بازدیدهای منظم از واشنگتن را افزایش داده و بر هوش مصنوعی مسئولانه تأکید دارد.

چشم‌انداز آینده: شبکه‌ای جهانی از AGI ایمن

به گزارش «Medium»، استارگیت امارات فازی از شبکه ۵۰۰ میلیارد دلاری استارگیت جهانی است که توسط «OpenAI»، «SoftBank» و «Oracle» هدایت می‌شود و هدف آن دستیابی به هوش عمومی مصنوعی (AGI)  ایمن و توزیع‌شده است. «OpenAI» نقشه راه آسیا – اقیانوسیه را از ژوئن ۲۰۲۵ آغاز کرده که هدف آن مشارکت جدید در ۱۰ کشور کلیدی منطقه است. با آنلاین شدن فاز اول در ۲۰۲۶، امارات می‌تواند مدل‌های جدیدی برای حاکمیت AI ارائه دهد و رقبای منطقه‌ای مانند عربستان را به چالش بکشد.

در مجموع می‌توان گفت، استارگیت نمادی از گذار امارات از صادرکننده نفت به رهبر فناوری است. این پروژه، باوجود چالش‌ها، پتانسیل بازتعریف اقتصاد خاورمیانه را دارد – مشروط به اینکه امنیت و همکاری ژئوپلیتیک اولویت بماند. برای جزئیات بیشتر، به منابع رسمی «OpenAI» و «G42» مراجعه شود.

انتهای پیام/