قوانین و مقررات مالیاتی در امارات | بررسی جامع و مقایسه با سایر کشورهای منطقه

مالیات در امارات و دبی برخلاف تصور رایج، کاملاً صفر نیست. قوانین و مقررات مالیاتی در امارات متحده عربی مجموعه‌ای از مالیات‌ها و عوارض را شامل می‌شود که بسته به نوع فعالیت و نقش اقتصادی افراد اعمال می‌شود. مصرف‌کنندگان با مالیات بر ارزش افزوده (VAT)، گردشگران با عوارض اقامتی، شرکت‌ها با مالیات بر درآمد شرکتی و برخی کالاهای خاص با مالیات‌های غیرمستقیم روبه‌رو هستند. تمرکز این تحلیل بر دبی است و برای تصمیم‌گیری عملی باید آخرین اطلاعیه‌های رسمی بررسی شود.

چارچوب مالیاتی در سطح فدرال تعیین می‌شود و در برخی حوزه‌ها مانند گردشگری و املاک، قواعد اجرایی محلی در دبی ممکن است با سایر امارت‌ها متفاوت باشد. همچنین لازم است میان «مالیات»، «عوارض بخشی» و «هزینه‌های خدمات شهری» تفکیک قائل شویم.

در این گزارش از «درنا ریپورت» ضمن بیان قوانین و مقررات مالیاتی در امارات به بررسی جامع نحوه مالیات‌ستانی در این کشور حاشیه خلیج فارس خواهیم پرداخت و قوانین مالیاتی امارات را با سایر کشوهای منطقه مقایسه خواهیم کرد. با ما همراه باشید.

انواع مالیات در امارات

در امارات متحده عربی همچون بسیاری از کشورهای جهان همه پرداخت‌های الزامیاز یک جنس نیستند و انواع مختلف مالیات تعریف شده است؛ بخشی مانند مانند مالیات بر ارزش افزوده (VAT) و مالیات شرکتی سراسری و فدرال هستند، بخشی مانند مالیات غیرمستقیم بر کالاهای منتخب به کالاهای خاص تعلق می‌گیرند و بخشی نیز مانند هزینه‌های مرتبط با اقامت هتل در دبی یا برخی هزینه‌های املاک عوارض محلی یا بخشی‌اند.

در جدول زیر انواع مالیات‌ها و عوارض‌های دریافتی، پرداخت‌کننده آن و دامنه اجرای آن به تفکیک مشخص شده است:

نوع مالیات/عوارض	پرداخت‌کننده اصلی	دامنه اجرا	نکته کلیدی
مالیات بر درآمد شخصی	اشخاص حقیقی	سراسری	برای حقوق و دستمزد اشخاص اعمال نمی‌شود؛ با این حال سایر مالیات‌ها و عوارض وجود دارند.
مالیات بر ارزش افزوده (VAT)	مصرف‌کننده نهایی (وصول توسط کسب‌وکار)	سراسری	مالیات بر مصرف کالا و خدمات؛ ثبت و اظهار آن با مرجع مالیاتی فدرال است.
مالیات‌های غیرمستقیم بر کالاهای منتخب	مصرف‌کننده (واردکننده/تولیدکننده ثبت‌نام می‌کند)	سراسری	بر کالاهای منتخب با ریسک سلامت/محیطی اعمال می‌شود و جدا از VAT است.
عوارض گردشگری و اقامتی	گردشگر/مهمان اقامتگاه	محلی (در دبی و برخی امارت‌ها)	اقامتگاه‌ها به‌صورت خط جداگانه روی صورتحساب درج می‌کنند؛ با VAT متفاوت است.
مالیات بر درآمد شرکتی	شرکت‌ها و اشخاص حقوقی مشمول	سراسری	بر سود مشمول مالیات شرکت‌ها اعمال می‌شود؛ با VAT و مالیات شخصی تفاوت دارد.
عوارض و هزینه‌های مرتبط با املاک	مالک/مستأجر/منتقل‌کننده	محلی	به شکل هزینه ثبت، شهرداری یا خدمات؛ «مالیات ملک» کلاسیک به شکل مرسوم برخی کشورها نیست.

این طبقه‌بندی نشان می‌دهد پاسخ به پرسش «مالیات در دبی چند درصد است» وابسته به نوع مالیات و سناریوی استفاده است. برخی هزینه‌ها عوارض محلی‌اند و با مالیات سراسری تفاوت مفهومی دارند. در ادامه به تشریح هر یک از این مالیات‌ها خواهیم پرداخت:

مالیات بر درآمد شخصی

در چارچوب فعلی امارات، مالیات بر درآمد شخصی برای حقوق و دستمزد اشخاص وضع نشده است. این موضوع به معنای نبود سایر تعهدات نیست. افراد همچنان هنگام خرید کالا و خدمات با مالیات بر ارزش افزوده (VAT) و در برخی موقعیت‌ها با عوارض محلی مواجه می‌شوند.

نکته مهم در این خصوص این است که نبود مالیات بر درآمد شخصی به معنی حذف مالیات بر ارزش افزوده (VAT)، عوارض گردشگری یا هزینه‌های مرتبط با املاک نیست.

مالیات بر ارزش افزوده (VAT)

مالیات بر ارزش افزوده یا VAT، مالیات بر مصرف کالا و خدمات است که توسط کسب‌وکارهای ثبت‌نام‌شده وصول و به مرجع مالیاتی فدرال گزارش می‌شود. دولت امارت از تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۱۸ مالیات بر ارزش افزوده را با نرخ ثابت ۵٪ اعمال کرده است. مطابق با این قانون مالیات در امارات، اکثر کالاها و خدمات دارای مالیات بر ارزش افزوده بوده و به‌صورت غیرمستقیم از مصرف‌کننده دریافت خواهند شد.

مالیات شرکتی و تفاوت آن با مالیات بر ارزش افزوده

در این خصوص باید توجه داشت که «مالیات بر ارزش افزوده شرکتی» عنوان دقیقی نیست، چراکه مالیات بر ارزش افزوده (VAT) بر مصرف است و با مالیات شرکتی که بر سود شرکت‌ها اعمال می‌شود تفاوت بنیادین دارد.

موضوع	VAT	مالیات شرکتی
ماهیت	مالیات بر مصرف کالا و خدمات	مالیات بر سود مشمول مالیات شرکت
چه کسی می‌پردازد	مصرف‌کننده نهایی؛ کسب‌وکار جمع‌آوری و واریز می‌کند	شخص حقوقی/واحد تجاری مشمول
ثبت و اظهار	ثبت نزد FTA و اظهار دوره‌ای	ثبت و اظهار سالانه طبق قانون مالیات شرکتی
حوزه مشمول	فروش/ارائه کالا و خدمات مشمول	سود عملیاتی پس از تعدیلات قانونی

تمایز میان مالیات بر ارزش افزوده (VAT) و مالیات شرکتی برای جلوگیری از خطای محاسباتی مهم است. یک کسب‌وکار ممکن است همزمان مشمول هر دو باشد، اما مبنا و نحوه محاسبه آن‌ها متفاوت است.

با این حال در خصوص مالیات شرکتی باید توجه داشت که برای افراد حقیقی، آستانه یک میلیون درهم مشخص می‌کند که آیا مشمول مالیات شرکتی می‌شوند یا خیر. اگر درآمد فرد از این حد بیشتر باشد تا ۳۷۵ هزار درهم سود مشمول مالیات با نرخ صفر درصد خواهد بود و برای سود بیشتر از این مبلغ، لازم است با نرخ ۹٪ مالیات پرداخت شود.

از طرف دیگر، مواردی همچون حقوق و دستمزد، سرمایه‌گذاری‌های شخصی و خرید و فروش ملک شخصی جزء کسب‌وکار حساب نمی‌شوند. بنابراین این درآمدها هم در تعیین آستانه یک میلیون درهم و هم در محاسبه مالیات کنار گذاشته می‌شوند؛ مگر اینکه فرد این فعالیت‌ها را با مجوز تجاری انجام دهد.

مالیات غیرمستقیم در دبی

منظور از مالیات غیرمستقیم در این بافت، مالیات انتخابی بر کالاهای خاص آسیب‌رسان به سلامت/محیط (Excise Tax) است که جدا از مالیات بر ارزش افزوده (VAT) اعمال می‌شود و هدف آن مدیریت مصرف اقلام پرریسک است.

• گروه‌های کالایی نمونه: فرآورده‌های تنباکو و جایگزین‌های آن، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، برخی نوشیدنی‌های شیرین/گازدار (طبق فهرست رسمی).
• نرخ‌ها و فهرست اقلام ممکن است به‌روزرسانی شوند؛ برای اطمینان، فهرست اقلام و نرخ‌های رسمی سازمان فدرال امور مالیاتی امارات (FTA) باید بررسی شود.
• این مالیات بر همه کالاها اعمال نمی‌شود و با VAT تفاوت مبنایی دارد.

مالیات گردشگری در امارات

در دبی و برخی امارت‌ها، هزینه‌ها و عوارض مرتبط با اقامت و خدمات گردشگری اعمال می‌شود. در دبی، اقامتگاه‌ها معمولاً «درهم گردشگری» یا «Tourism Dirham» و برخی هزینه‌های محلی را به‌صورت خط جداگانه در صورتحساب درج می‌کنند. این اقلام با مالیات بر ارزش افزوده (VAT) متفاوت‌اند و به نوع اقامتگاه و مقررات محلی بستگی دارند.

Tourism Dirham در دبی به‌ازای هر اتاق-هر شب تا سقف حداکثر ۳۰ شب پیوسته اخذ می‌شود و دامنه دریافت آن بین ۷ تا ۲۰ درهم است که براساس طبقه‌بندی هتل/هتل‌آپارتمان لحاظ می‌گردد. هتل‌های کلان‌شهر دبی ملزم هستند ۷٪ مالیات شهرداری و ۱۰٪ هزینه خدمات (Service Charge) را نیز از گردشگران دریافت نمایند. البته درصد مالیات دریافت شده در شهرهای مختلف امارات متفاوت است. برای مثال در شهر ابوظبی، مالیات شهرداری Municipality Fee) ۴٪) بوده و هتل‌ها هم برای ارائه خدمات Service Charge) ۱۰٪) مالیات دریافت می‌کنند. علاوه‌بر آن توریست‌ها ملزم هستند  ۴٪ مالیات (Tourism Fee) پرداخت کنند. البته در این شهر عوارض Tourism Dirham به‌ازای اقامت شبانه حذف شده است.

نوع هزینه/عوارض	محل/بخش اعمال	پرداخت‌کننده	توضیح
Tourism Dirham	دبی	مهمان اقامتگاه	مبلغ ثابت به‌ازای هر اتاق و هر شب (بر اساس رده اقامتگاه)؛ جدا از VAT.
عوارض خدمات اقامتی	دبی و برخی امارت‌ها	مهمان	ممکن است به‌صورت درصدی یا ثابت روی صورتحساب خدمات درج شود.
VAT بر خدمات هتلی	سراسری	مصرف‌کننده	طبق قانون VAT بر قیمت خدمات اقامتی و جانبی اعمال می‌شود.

مالیات بر درآمد شرکتی

مالیات شرکتی در امارات بر سود مشمول مالیات شرکت‌ها اعمال می‌شود و در سال‌های اخیر طبق قانون فدرال اجرایی شده است. چارچوب رسمی، نرخ و آستانه‌هایی را برای محاسبه مالیات شرکتی تعریف می‌کند؛ جزئیات، استثناها و تعریف اشخاص مشمول باید صرفاً از منابع رسمی مانند وزارت دارایی و سازمان فدرال امور مالیاتی امارات (FTA) پیگیری شود.

برای افراد حقیقی، آستانه یک میلیون درهم مشخص می‌کند که آیا مشمول مالیات شرکتی می‌شوند یا خیر. اگر درآمد فرد از این حد بیشتر باشد تا ۳۷۵ هزار درهم سود مشمول مالیات با نرخ صفر درصد خواهد بود و برای سود بیشتر از این مبلغ، لازم است با نرخ ۹٪ مالیات پرداخت شود.

از طرف دیگر، مواردی همچون حقوق و دستمزد، سرمایه‌گذاری‌های شخصی و خرید و فروش ملک شخصی جزء کسب‌وکار حساب نمی‌شوند. بنابراین این درآمدها هم در تعیین آستانه یک میلیون درهم و هم در محاسبه مالیات کنار گذاشته می‌شوند؛ مگر اینکه فرد این فعالیت‌ها را با مجوز تجاری انجام دهد.

نوع مالیات	بر چه چیزی اعمال می‌شود	مخاطب اصلی	نکته تمایز
مالیات بر درآمد شخصی	حقوق و دستمزد اشخاص	افراد	در امارات برای حقوق و دستمزد وضع نشده است.
مالیات شرکتی	سود مشمول مالیات	شرکت‌ها/واحدهای تجاری مشمول	سراسری و متفاوت از VAT؛ نرخ و آستانه طبق قانون تعیین می‌شود.
VAT	مصرف کالا و خدمات	مصرف‌کننده (با وصول توسط کسب‌وکار)	مالیات غیرمستقیم؛ ارتباطی به سود سالانه شرکت ندارد.

برای سرمایه‌گذاران، تفاوت مبنای محاسبه میان سود شرکتی و مصرف اهمیت دارد. ادغام‌کردن VAT با مالیات شرکتی می‌تواند خطای تحلیلی و اجرایی ایجاد کند.

مالیات بر اجاره و املاک در امارات

در امارات و به‌ویژه دبی، هزینه‌های مرتبط با املاک بیشتر در قالب عوارض شهری، هزینه‌های ثبت و هزینه‌های خدماتی دیده می‌شود تا «مالیات سالانه بر ملک» به مفهوم کلاسیک برخی کشورها. دامنه و نرخ این هزینه‌ها محلی است و ممکن است بین دبی و سایر امارت‌ها متفاوت باشد.

امارات روی املاک، مالیات و عوارض شهرداری وضع می‌کند که براساس اجاره سالانه آن ملک محاسبه می‌شوند. در کلان‌شهر دبی، عوارض مربوط به املاک مسکونی معادل ۲.۵٪ اجاره سالانه است که این مبلغ توسط مستاجر پرداخت می‌گردد. البته در صورتی که ملک خالی باشد، مسئولیت پرداخت عوارض بر عهده مالک خواهد بود.

قوانین مالیاتی در کشور امارات

ساختار مالیاتی امارات فدرال است. قوانین اصلی مالیات بر ارزش افزوده، مالیات شرکتی و مالیات غیرمستقیم بر کالاهای منتخب در سطح کشور تصویب و توسط مرجع مالیاتی فدرال اجرا می‌شوند. در کنار آن، برخی عوارض و هزینه‌ها در سطح امارت‌ها اجرا می‌شود که در دبی زیر نظر نهادهای محلی مرتبط مدیریت می‌شود.

مرجع مالیاتی فدرال (FTA) در حوزه ثبت، اظهار و راهنمایی‌های اجرایی نقش محوری دارد. وزارت دارایی نیز سیاست‌گذاری کلان مالیاتی و انتشار چارچوب‌ها و راهنماهای قانونی را بر عهده دارد. برای عوارض گردشگری و برخی هزینه‌های شهری، مقررات و اطلاعیه‌های محلی دبی ملاک عمل است.

قرارداد CRS چیست؟

CRS یا استاندارد گزارش‌دهی مشترک، چارچوب بین‌المللی طراحی‌شده توسط OECD برای تبادل خودکار اطلاعات حساب‌های مالی میان حوزه‌های قضایی است. هدف آن افزایش شفافیت مالیاتی و کاهش گریز مالیاتی از طریق گزارش‌دهی نهادهای مالی و تبادل داده میان مقامات ذی‌صلاح است.

• کارکرد CRS: الزام نهادهای مالی به شناسایی و گزارش برخی حساب‌های واجد شرایط به مقامات ملی برای تبادل بین‌المللی.
• چه کسانی حساس‌ترند: افرادی با روابط مالی بین‌المللی، مالکان حساب‌های برون‌مرزی و برخی ساختارهای شرکتی.
• برداشت اشتباه رایج: CRS مالیات جدید وضع نمی‌کند؛ صرفاً شفافیت و تبادل اطلاعات را افزایش می‌دهد.
• وضعیت اجرای آن در امارات باید از منابع رسمی بین‌المللی و ملی بررسی شود.

عوامل مؤثر در نرخ مالیات در امارات

پاسخ به پرسش «مالیات در دبی چند درصد است؟» وابسته به نوع مالیات و سناریو است. مالیات بر ارزش افزوده (VAT)، مالیات شرکتی، عوارض گردشگری و هزینه‌های مرتبط با املاک هر کدام مبنا، دامنه و نهاد مجری متفاوتی دارند و نمی‌توان یک عدد واحد ارائه کرد. از جمله عوامل موثر در نرخ مالیات در امارات به شرح زیر است:

• نوع شخص: حقیقی یا حقوقی و وضعیت ثبت.
• ماهیت فعالیت: مصرف کالا/خدمت، کسب‌وکار سودده، گردشگری یا ملک.
• محل اجرا: قواعد فدرال در برابر عوارض محلی دبی.
• نوع کالا/خدمت: برخی اقلام مشمول رفتار ویژه یا معافیت هستند.
• وضعیت ثبتی کسب‌وکار: الزامات ثبت و اظهار نزد سازمان فدرال امور مالیاتی امارات (FTA) برای مالیات بر ارزش افزوده (VAT) و مالیات شرکتی.

نحوه پرداخت مالیات در دبی برای افراد مقیم

بخش عمده‌ای از پرداخت‌های مالیاتی افراد مقیم به‌صورت غیرمستقیم و در قیمت نهایی کالا و خدمات تسویه می‌شود. مالیات بر ارزش افزوده (VAT) روی صورتحساب خرید و خدمات اعمال می‌شود و عوارض گردشگری در صورتحساب اقامت درج می‌شود. برخی هزینه‌های مرتبط با املاک نیز از طریق قبوض یا فرایندهای ثبت محلی دریافت می‌شود.

افرادی که صاحب کسب‌وکار هستند ممکن است علاوه بر پرداخت‌های غیرمستقیم، تعهدات ثبت و اظهار نزد FTA برای VAT یا مالیات شرکتی داشته باشند. این الزامات برای اشخاص حقیقیِ مصرف‌کننده برقرار نیست مگر آنکه در قالب کسب‌وکار فعالیت کنند.

رایج‌ترین محل‌های پرداخت غیرمستقیم برای مقیمان شامل خرید کالا و خدمات مشمول VAT، اقامت در هتل‌ها و اقامتگاه‌ها، برخی هزینه‌های مرتبط با اجاره یا خدمات شهری است.

معافیت‌های مالیاتی در دبی

معافیت در امارات به معنای حذف همه هزینه‌های قانونی نیست و بسته به نوع فعالیت، ساختار شرکت، نوع کالا یا خدمت یا مقررات خاص تعریف می‌شود. برخی حوزه‌ها ممکن است نرخ متفاوت، نرخ صفر یا معافیت مشروط داشته باشند که تشخیص آن صرفاً با استناد به قوانین و راهنماهای رسمی ممکن است. از جمله:

نوع معافیت/رفتار خاص	حوزه مربوط	نکته احتیاطی
رفتارهای خاص VAT برای برخی کالاها/خدمات	مصرف کالا و خدمات	مصادیق و شرایط باید در راهنمای FTA بررسی شود.
قواعد خاص برای برخی اشخاص/ساختارها در مالیات شرکتی	شرکت‌ها و ساختارهای خاص	عدم تعمیم؛ احکام مشروط و وابسته به انطباق دقیق قانونی است.
عوارض محلی با نرخ/مبنای متفاوت	گردشگری و املاک	محلی و قابل تغییر؛ از مرجع محلی دبی استعلام شود.

هرگونه تصمیم مبتنی بر معافیت باید پس از تطبیق با آخرین متن قانون و راهنمای رسمی انجام شود؛ برداشت‌های کلی می‌تواند خطا ایجاد کند.

آیا مهاجران در امارات باید مالیات پرداخت کنند؟

مهاجران در امارات عموماً مالیات بر درآمد شخصی بابت حقوق نمی‌پردازند، اما به‌عنوان مصرف‌کننده مشمول مالیات بر ارزش افزوده (VAT) هستند و در سفرهای داخلی ممکن است عوارض گردشگری بپردازند. اگر مالک یا مستأجر ملک یا صاحب کسب‌وکار باشند، بسته به فعالیت، با هزینه‌های محلی یا الزامات مالیاتی شرکت روبه‌رو می‌شوند. بر این اساس:

• کارمند/مصرف‌کننده: پرداخت VAT در خریدها و عوارض اقامتی در سفر.
• مالک/مستأجر: مواجهه با برخی هزینه‌ها و عوارض محلی مرتبط با املاک.
• صاحب کسب‌وکار: احتمال مشمولیت در ثبت و اظهار VAT و مالیات شرکتی طبق قانون.

مقایسه سیستم مالیاتی امارات با سایر کشورهای منطقه

امارات در مقایسه با سایر کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA)، دارای سیستم مالیاتی بسیار جذاب‌تری است. در حالی که بسیاری از کشورها در این منطقه مالیات‌های بالاتری بر درآمد و سود شرکت‌ها اعمال می‌کنند، امارات با نرخ‌های پایین مالیاتی و معافیت‌های گسترده یکی از مقاصد محبوب سرمایه‌گذاری است. در ادامه به مقایسه دقیقتر سیستم مالیاتی این کشورها با امارات می‌پردازیم:

• عربستان سعودی: عربستان سعودی، برخلاف امارات، مالیات بر درآمد دارد که به افراد مقیم اعمال می‌شود. همچنین مالیات بر ارزش افزوده (VAT) در عربستان با نرخ ۱۵ درصد بسیار بالاتر از امارات است.
• قطر: قطر نیز مانند امارات دارای سیستم مالیاتی ملایم است، اما نرخ مالیات بر سود شرکت‌ها در قطر ۱۰ درصد است، در حالی که امارات با ۹ درصد یکی از پایین‌ترین نرخ‌ها را در منطقه دارد.
• مصر: در مصر، مالیات بر درآمد و مالیات بر سود شرکت‌ها با نرخ‌های بالاتری نسبت به امارات اعمال می‌شود. مالیات بر ارزش افزوده (VAT) در مصر نیز ۱۴ درصد است که در مقایسه با ۵ درصد امارات بسیار بالاتر است.
• بحرین: بحرین نیز مانند امارات مالیات بر درآمد شخصی ندارد، اما در برخی بخش‌ها مالیات‌های دیگری مانند مالیات بر درآمد شرکت‌ها اعمال می‌شود. همچنین، مالیات بر ارزش افزوده (VAT) در بحرین ۱۰ درصد است.

در مجموع باید گفت، ساختار مالیاتی امارات ترکیبی است: نبود مالیات بر درآمد شخصی برای حقوق، وجود VAT به‌عنوان مالیات بر مصرف، مالیات شرکتی بر سود کسب‌وکارها و عوارض بخشی/محلی مانند هزینه‌های گردشگری و برخی هزینه‌های مرتبط با املاک. دبی در اجرای عوارض گردشگری و برخی هزینه‌های شهری، ویژگی‌های اجرایی خود را دارد.

سوالات متداول (FAQ)