از خط طلایی مترو تا پروژههای ساخت و توسعه پلها، تونلها، اتوبوسهای برقی و شاهراههای فدرال؛ موج جدید سرمایهگذاری در امارات پس از ساختوساز املاک و ساختمان به سوی ایجاد زیرساختهای حملونقل و خدمات شهری حرکت کرده است. خروجی ملموس این گرایش، کاهش محسوس زمان سفر، افزایش ظرفیت شبکه و ارتقای تابآوری شهری است؛ تغییری که بهسرعت در بازار ساختوساز و املاک نیز بازتاب پیدا میکند.
به گزارش درنا ریپورت، در حالی که آسمانخراشها سالها نماد توسعه در امارات بودند پروژههای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد اولویت سرمایهگذاران به سمت زیرساختهای حملونقل و خدمات شهری گرایش پیدا کرده است. به گزارش «گلف نیوز»، اعطای قرارداد بازتوسعه محورهای امسقیـم، الوصل و الصفا بههمراه بهسازی هفت تقاطع در جمیرا، با حدود ۱۱ کیلومتر پل و تونل و هدفگذاری ظرفیت تا ۱۶ هزار وسیله نقلیه در ساعت در برخی مقاطع، نشانه روشنی از این تغییر ریلگذاری است؛ پروژههایی که طبق اعلام رسمی زمان سفرها را در کریدورهای کلیدی از ۲۰ دقیقه به ۶ دقیقه و از ۱۲ دقیقه به ۳ دقیقه کاهش میدهد و بیش از دو میلیون نفر از ساکنان را پوشش میدهد. به نقل از همین منبع، افزودهشدن پیادهراهها، مسیرهای دوچرخه و فضاهای شهری نیز بیانگر حرکت بهسوی کارایی و زیستپذیری است.
به موازات این طرحهای راهسازی، پروژههای فرامقیاس نظیر خط طلایی مترو به طول 42 کیلومتر با بودجه ۳۴ میلیارد درهم که ۱۵ ناحیه کلیدی را به هم متصل میکند نیز در جریان است و قرار است تا سال ۲۰۳۲ تکمیل شود. در کنار آن ورود ۷۳۵ دستگاه اتوبوس برقی به شهر دبی نشان میدهد سیاستگذار شهری بهجای برجهای شاخص، سرمایه را به ستونفقرات حملونقل پاک و انبوه هدایت میکند. به نقل از «Gulf Business» در سطح بینامارتها نیز بررسی شاهراه فدرال چهارم به طول حدود ۶۸ کیلومتر و برآورد هزینه ۶ میلیارد درهم برای تسهیل ترافیک میان دبی، شارجه و عجمان، تثبیتکننده این جهتگیری در مقیاس ملی است.
پروژههای حملونقل؛ نقطه عطف در سیاستگذاری شهری
به گزارش «گلف نیوز»، اداره راهها و حملونقل دبی (RTA) قرارداد بازتوسعه محورهای امسقیـم، الوصل و الصفا و ارتقای هفت تقاطع در خیابان جمیرا را اعطا کرده است. طرحی که شامل حدود ۱۱ کیلومتر پل و تونل و تعریضهای گسترده است. طبق همین گزارش، اهداف ظرفیت برای امسقیـم تا ۱۶ هزار وسیله نقلیه در ساعت و برای الوصل و الصفا تا ۱۲ هزار وسیله نقلیه در ساعت تعیین شده و زمان سفرها در کریدورهای کلیدی مانند جمیرا–الخیـل از ۲۰ دقیقه به ۶ دقیقه و در کریدور الصفا از ۱۲ دقیقه به ۳ دقیقه کاهش مییابد. این پروژه با پوشش بیش از دو میلیون نفر، علاوه بر ارتقای حملونقل، مسیرهای پیادهروی و دوچرخهسواری و پلازاهای شهری را نیز اضافه میکند؛ نشانهای از همراستایی با اهداف زیستپذیری و کارایی.
برنامه بهبودهای خرد در ژوئن ۲۰۲۶ نیز تصویر روشنی از تحویل مرحلهای ظرفیت نشان میدهد: از افزودهشدن یک خط جمعکننده روی بزرگراه شیخ زاید برای ترافیک ورودی از حصه به سمت ابوظبی، تا ارتقای تقاطع ترید سنتر/مرسی درایو در ۱۲ ژوئن و گشایشهای ۲۸ ژوئن در لینک بین بزرگراه امارات و شیخ زاید بن حمدان آل نهیان و همچنین اتصال القدره–حصه. طبق همین گزارش، در ۳۰ ژوئن نیز ظرفیت و دوربرگردانهای روی بزرگراه لطیفه بنت حمدان ارتقا مییابد. این تحولات کوتاهمدت، مکمل پروژههای کلان بوده و حاکی از الگوی «زیرساختمحور» در تخصیص منابع است.
پلها و تونلها: سرمایهگذاریهای فیزیکی با بازگشت زمانمحور
به گزارش «گلف نیوز»، پل جدید دبی هاربر که ۹۰ درصد پیشرفت دارد، به طول ۱۵۰۰ متر، بزرگراه شیخ زاید را به دبی هاربر متصل میکند و با دو خط در هر جهت، ظرفیت تا ۶ هزار وسیله نقلیه در ساعت در هر دو سو را هدف میگیرد. طبق اعلام اداره راهها و حملونقل دبی (RTA) این پل زمان سفر را از ۱۲ دقیقه به ۳ دقیقه کاهش میدهد و از ژوئن ۲۰۲۶ بهصورت مرحلهای و تا ژوئیه ۲۰۲۶ بهطور کامل افتتاح میشود. همکاری عمومی–خصوصی با شرکت شِمال هولدینگ، ۴.۲ میلیون ساعت کار و مصرف حدود ۴۵ هزار متر مکعب بتن و ۸,۲۷۳ تن فولاد، ابعاد صنعتی و حکمرانی این پروژه را برجسته میکند.
در شرق شهر نیز تونل ۱.۶۵ کیلومتری خیابانالخلیج در دیره با سه خط در هر جهت، برای عبور تا ۱۲ هزار وسیله نقلیه در ساعت برنامهریزی شده و ۸۰ درصد پیشرفت دارد؛ افتتاح آن برای سهماهه چهارم ۲۰۲۶ هدفگذاری شده است. این تونل بخشی از کریدور الشندغه است که بنا بر گزارش «The National»، برای حدود یک میلیون نفر خدمترسانی میکند و هدف آن کاهش سفرها از ۱۰۴ دقیقه به ۱۶ دقیقه تا سال ۲۰۳۰ است. همزمان بر اساس همین گزارش پل ۵۰۰ متری تکخطه زیر برنامه ترافیکی محدوده مرکز تجارت جهانی گشایش یافته که ظرفیت حدود ۱۲۰۰ وسیله نقلیه در ساعت را فراهم و مدت سفر در این کریدور را از هشت به دو دقیقه هدفگذاری میکند؛ حلقهای از طرحی که شش پل به طول مجموع نزدیک پنج کیلومتر را پوشش میدهد.
بهسازی کریدورهای توسعه: از القدره تا حصه
به گزارش «خلیج تایمز»، پل چهارخطه ۶۰۰ متری در جاده القدره افتتاح شده و ظرفیت را ۱۹۱ درصد از ۶۶۰۰ به ۱۹۲۰۰ وسیله نقلیه در ساعت افزایش داده است؛ زمانیکه در این گره ترافیکی ۵۵ درصد از ۱۱۳ ثانیه به ۵۲ ثانیه کاهش یافته است. طبق همین گزارش، این برنامه بخشی از ارتقای یک کریدور بزرگتر است که حدود ۲.۷ کیلومتر پل و نزدیک ۱۱.۶ کیلومتر بهبود شبکه را دربر میگیرد و برای حدود ۴۰۰ هزار ساکن و بازدیدکننده در مناطق توسعهای اطراف خدمترسانی میکند؛ ضمن آنکه پل ۷۰۰ متری دیگری نیز در ۱۵ فوریه روی تقاطع القدره/شیخ زاید بن حمدان برنامهریزی شده بود.
همچنین فاز دوم پروژه خیابان حصه به طول سه کیلومتر نیز با ۸,۸۳۵ متر پل و یک تونل ۴۸۰ متری اعطا شده است؛ طرحی که ظرفیت کریدور را دو برابر کرده و زمان سفر را از ۲۴ دقیقه به پنج دقیقه کاهش میدهد و برای حدود ۶۵۰ هزار نفر در ۱۰ محله خدمات فراهم میکند. بر اساس همین گزارش، بیش از ۱۰ کیلومتر مسیر اختصاصی برای دوچرخه و اسکوتر برقی در این کریدور پیشبینی شده که بعد «تحرک خرد» را در کنار گسترش معابر سواره تقویت میکند.
مترو و ناوگان پاک: چرخش به حملونقل انبوه و کمکربن
از سوی دیگر حملونقل عمومی پاک نیز به یکی از محورهای سرمایهگذاری در دبی بدل گشته است. به گزارش «گلف نیوز»، خط طلایی مترو دبی با بودجه ۳۴ میلیارد درهم و طول ۴۲ کیلومتر اعلام شده که ۱۵ ناحیه کلیدی را متصل خواهد کرد؛ این پروژه طول شبکه مترو را حدود ۳۵ درصد افزایش میدهد و برای ۹ سپتامبر ۲۰۳۲ زمانبندی تکمیل دارد. این خط، بنابر همین گزارش، ۱.۵ میلیون نفر از ساکنان را منتفع میکند و پیام روشنی از تمرکز بر ظرفیتسازی حملونقل انبوه و برنامهریزی بلندمدت زیرساختی میفرستد؛ تغییری که امکان «توسعهمحورِ حملونقل» را در پیرامون ایستگاهها تقویت میکند.
در سطح حملونقل عمومی سطحی دبی در سال ۲۰۲۶ بزرگترین استقرار اتوبوسهای برقی را با ورود ۷۳۵ دستگاه آغاز میکند؛ زیرساخت شارژ نیز در پنج پایانه با ۳۲ شارژر سریع ۳۶۰ کیلوواتی تکمیل شده است. بر اساس همین گزارش، اتوبوسها با باتریهای ۴۷۰ کیلوواتساعتی تا ۳۷۰ کیلومتر پیمایش دارند و این اقدام در راستای دستورکار اقتصادی دبی (D33) و اهداف خنثیسازی کربن امارات تعریف شده؛ جاییکه کاهش انتشار حملونقل عمومی در ۲۰۲۵ گزارش شده است. همسوتر با این جهتگیری، به نقل از «Gulf Business»، پیشنهاد مسیرهای BRT و خطوط اختصاصی برای اتصال ایستگاههای مترو و مراکز شهری در کنار شاهراه فدرال چهارم در دست بررسی است که میتواند بهرهوری شبکه را ارتقا دهد.
زیرساخت فدرال و خدمات شهری: از شاهراه چهارم تا آبهای سطحی
از سوی دیگر «کریدور فدرال چهارم» به طول تقریبی ۶۸ کیلومتر با شش تا هشت خط رفتوبرگشت، ۱۰ تقاطع و چهار گذرگاه روگذر، با برآورد هزینه ۶ میلیارد درهم (۱.۶۳ میلیارد دلار) در نشست ۲۰۲۶ شورای زیرساخت و مسکن امارات بررسی شد؛ طرحی برای بهبود جریان ترافیک بین دبی، شارجه و عجمان و تسهیل حرکت کالا. این پروژه نشان میدهد محور زیرساخت به سطح ملی نیز تعمیم یافته و همافزایی بینامارتی برای ظرفیتسازی شبکهای در جریان است.
همزمان آنگونه که «گلف نیوز» گزارش داده برنامههای چندبخشی در سطح کشور تسریع شدهاند: از مرحله نخست برنامه بهرهوری آب و انرژی در ساختمانهای دولتی با بودجه ۱۲۰ میلیون درهم تا افزایش ظرفیت نیروگاه النعوف 1 به ظرفیت ۳.۳ گیگاوات توسط EWEC و پروژه فاضلاب رأسالخیمه برای حدود ۳۰۰ هزار نفر. در دبی نیز بر اساس همین گزارش فاز دوم پروژه عظیم مدیریت آبهای سطحی «تصریف» با ارزش ۲.۵ میلیارد درهم برای ۳۰ محدوده به وسعت ۴۳۰ میلیون مترمربع با افق خدمترسانی به سه میلیون نفر تا ۲۰۴۰ اعطا شده و فاز دوم حصه استریت در دستور کار اداره راهها و حملونقل دبی قرار دارد؛ تصویری از سرمایهگذاریهای همزمان در راهها، تأسیسات و خدمات شهری.
هوانوردی بهمثابه محرک زیرساختی: پیوند فرودگاهها و شبکه معابر
پل منتهی به ترمینال ۱ فرودگاه دبی (DXB) از سه به چهار خط تعریض شد و ظرفیت حدود ۳۳ درصد از ۴,۲۰۰ به ۵,۶۰۰ وسیله نقلیه در ساعت افزایش یافت؛ اقدامی که با هماهنگی «پروژههای مهندسی هوانوردی دبی» انجام شد و بخشی از برنامه ارتقای زیرساخت جادهای متصل به فرودگاه برای پشتیبانی از رشد مسافر است. این همراستاسازی بین هوانوردی و معابر شهری، فشار تقاضا را بهموقع پاسخ میدهد و از گلوگاههای محوری در دسترسی زمینی پیشگیری میکند.
در جنوب دبی نیز به نقل از « The National»، شرکت هواپیمایی «امارات»، کلنگ مجموعه مهندسی ۵.۱ میلیارد دلاری خود را در دبی ساوث بر زمین زد؛ این مجموعه MRO با وسعت ۱.۱ میلیون مترمربع امکان سرویسدهی همزمان به ۲۸ هواپیمای پهنپیکر را دارد و شامل ۷۷ هزار مترمربع کارگاه و ۳۸۰ هزار مترمربع انبار و لجستیک است و هدفگذاری LEED Platinum را دنبال میکند.
مجری این پروژه «چاینا ریلوی کانستراکشن کورپوریشن» است و تکمیل آن تا ۲۰۳۰ برنامهریزی شده؛ بخشی از توسعه وسیع «فرودگاه بینالمللی المکتوم» با هدف ظرفیت ۲۶۰ میلیون مسافر در سال که نیازمند همافزایی بزرگ با شبکه جادهای و ریلی پیرامونی است.
تاثیر پروژههای زیرساختی بر بازار ساختوساز و املاکدبی
ترکیب پروژههای پل، تونل، مترو و اتوبوس برقی با افق تحویل کوتاهمدت تا بلندمدت، نشانهای است که سرمایه ساختمانی از «نمادسازی عمودی» به «کارایی افقی» تغییر جهت داده است. به گزارش «گلف نیوز» درباره پل دبی هاربر و پروژه بازتوسعه محورها در ساحل جمیرا، کاهش زمان سفر از ۱۲ به سه دقیقه و از ۲۰ به شش دقیقه، بهصورت مستقیم «بازده زمانی» برای ساکنان، کسبوکارها و گردشگران ایجاد میکند؛ ارزشی که در بازار ملک به بهبود دسترسی، کاهش هزینههای تردد و افزایش جذابیت مناطق اثرگذار است.
همچنین آنگونه که خلیج تایمز گزارش کرده جهش ۱۹۱ درصدی ظرفیت در پل القدره و کاهش ۵۵ درصدی زمان انتظار در گرههای کلیدی، مصداقی از «بازده قابل سنجش» سرمایهگذاری زیرساختی است؛ دادههایی که برای تحلیلگران، معیار ارزیابی اثر اقتصادی پروژهها را فراهم میکند.
در بخش حملونقل عمومی ورود ۷۳۵ اتوبوس برقی با برد تا ۳۷۰ کیلومتر و تکمیل ۳۲ شارژر سریع علاوه بر همسویی با اهداف D33 و کربنخنثی، هزینههای عملیاتی طول عمر و ریسک مقرراتی کربن را برای اپراتور شهری مدیریت میکند. ایجاد خط طلایی مترو و مسیرهای BRT با ایجاد ستونفقرات حملونقل عمومی انبوهبر پتانسیل توسعه ارزش زمین پیرامون ایستگاهها و کریدورها را بالا میبرد و میتواند چرخه سرمایهگذاری بخش خصوصی را از برجسازی به «TOD» و «نوسازی محورمحور» هدایت کند.
همزمان پروژه حصه و بازتوسعه ساحلی، الحاق مسیرهای پیاده و دوچرخه و پلازاهای شهری، ترجیحات تقاضای شهری برای زیستپذیری را پاسخ میدهد؛ مؤلفهای که در قیمتگذاری و جذب ساکنان و گردشگران بازتاب مییابد.
حکمرانی پروژه و تأمین مالی: از PPP تا چندبخشیسازی
گزارش «گلف نیوز» درباره پل دبی هاربر نشان میدهد مشارکت مشترک بخش عمومی با بخش خصوصی و گزارشدهی شفاف از شاخصهای پیشرفت، الگوی اجرایی در پروژههای حملونقل به سمت «ریسکتقسیمی و تحویل مرحلهای» حرکت کرده است. این مدل، با انطباق جریان پرداختها با نقاط عطف فنی و بهرهبرداری، قابلیت جذب سرمایه بلندمدت بخش خصوصی و شرکتهای پیمانکار بینالمللی را افزایش میدهد.
در سطح ملی، برنامههای بهرهوری آب و انرژی، پروژه «تصریف» و شاهراه فدرال چهارم، همنشینی پروژههای راه، آب، فاضلاب و انرژی، تصویری از «چندبخشیسازی» سبد زیرساختی ارائه میکند؛ رویکردی که همگامی رشد جمعیت، گردشگری و صنعت را هدف میگیرد. برای بازار پیمانکاری و مصالح، این به معنای تداوم تقاضای فولاد و بتن در پلها و تونلها، و نیز رشد سفارش برای سامانههای الکتریکی، شارژ و علائم در مترو و ناوگان برقی است؛ ترکیبی که ریسک چرخهای برجسازی صرف را تعدیل میکند.
ریسکها و گلوگاههای اجرا: زمانبندی، همافزایی و مدیریت ترافیک
البته اجرای این پروژهها با ریسکهایی نیز همراه است. تونل خیابانالخلیج با ۸۰ درصد پیشرفت برای افتتاح در سهماهه چهارم ۲۰۲۶ هدفگذاری شده حال آنکه پل دبی هاربر از ژوئن ۲۰۲۶ بهصورت مرحلهای و تا ژوئیه تکمیل میشود. این تقویمهای متداخل، نیازمند برنامهریزی دقیق مدیریت ترافیک در طول ساخت و تحویل است تا منافع کوتاهمدت ناشی از افتتاحهای خرد با اختلالات اجرایی خنثی نشود. همچنین در پروژههایی مانند خط طلایی مترو با افق بهرهبرداری در سال ۲۰۳۲ و پروژههای گسترده «تصریف» که افتتاح آن در سال ۲۰۴۰ برنامهریزی شده، مدیریت ریسک بودجه، تورم هزینه مصالح و همزمانی چند پروژه کلان، میتواند فشار بر زنجیره تأمین و نیروی انسانی ایجاد کند.
همچنین در خصوص پروژههایی مانند پلهای القدره و محدوده مرکز تجارت جهانی، تحویل پروژههای «ریزشبکه» با اهداف کاهش زمان سفر دو تا شش دقیقهای، اگرچه پراثر است، اما نیازمند کالیبراسیون مداوم سیگنالینگ، چراغها و خطوط جمعکننده با محورهای اصلی نظیر شیخ زاید، شیخ راشد و المستقبل است. همچنین درباره شاهراه فدرال چهارم و مسیرهای BRT پیشنهادی باید گفت همافزایی بینامارتی و تعریف حقوق تردد برای سامانههای همگانی در شاهراهها، از ریسکهای نهادی و هماهنگی به شمار میرود که باید پیشاپیش برای آنها راهحلهای قراردادی و حکمرانی در نظر گرفت.
چشمانداز ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۲
بازتوسعه محورها در ساحل جمیرا با هدف کاهش زمانهای سفر از ۲۰ به شش دقیقه و از ۱۲ به سه دقیقهاحداث تونل دیره با هدف کاهش سفرهای کریدور الشندغه از ۱۰۴ به ۱۶ دقیقه تا سال ۲۰۳۰ مؤلفه مشترکی دارند: بازآفرینی زمان شهری بهعنوان دارایی اقتصادی. وقتی به این مجموعه، کاهش ۵۵ درصدی زمان انتظار در پل القدره و افت هدفگذاریشده هشت به دو دقیقهای در محدوده مرکز تجارت جهانی را اضافه کنیم، تصویری کمّی از بازده پروژهها به دست میآید که میتواند در بهرهوری نیروی کار، لجستیک شهری و تجربه گردشگری تبلور یابد.
در افق بلندمدت تکمیل خط طلایی مترو در ۲۰۳۲ شبکه ریلی را ۳۵ درصد بزرگتر میکند و با توسعه اتوبوسهای برقی کربنزدایی ناوگان را شتاب میدهد. به موازات آن احداث پروژه «تصریف»، پوشش سه میلیون نفر تا ۲۰۴۰ در حوزه آبهای سطحی تابآوری زیرساختی را در برابر تغییر اقلیم تقویت میکند. مجموع اینها، همراه با شاهراه فدرال چهارم در سطح ملی و سرمایهگذاریهای هوانوردی و جادهای مرتبط با فرودگاهها، نشان میدهد که «ستونفقرات زیرساختی» امارات در حال تکمیل است؛ ستونی که میتواند چرخه بعدی رشد اقتصاد شهری و املاک را نه با برجهای بلندتر، بلکه با سفرهای کوتاهتر و شبکههای کارآمدتر تغذیه کند.
در مجموع باید گفت توجه امارات به اجرای پروژههای زیرساختی بیانگر یک تغییر ریلگذاری روشن در تخصیص سرمایه عمرانی امارات است: از ساخت نمادهای عمودی به تقویت ستونفقرات افقی شهرها. کاهش زمان سفر در کریدورهای کلیدی، افزایش ظرفیت معابر، توسعه مترو و ناوگان برقی و یکپارچگی پروژههای آب، فاضلاب و انرژی، همگی در خدمت بهرهوری اقتصادی، تابآوری شهری و رقابتپذیری کلانشهری دبی و سایر امارات قرار گرفتهاند.
انتهای پیام/
